КРда өспүрүм кыздар үчүн АПВдан эмдөө жүргүзүлүүдө. Эксперттин пикири

Саламаттык сактоо министрлиги өспүрүм кыздар үчүн адам папилломавирусуна каршы эмдөөнү жана андан баш тартпоону талап кылат. Бирок, эксперттердин пикири экиге бөлүндү.

16-ноябрда Жогорку Кеңештин жыйынында саламаттыкты сактоо министринин орун басары Жаркынбек Касымбеков кыргызстандыктарды кыздарды адам папилломавирусуна каршы эмдөөгө чакырды.

Анын айтымында, эмдөөнүн натыйжалуулугу далилденген.

«Алдыңкы өлкөлөр эмдөөдөн өтүштү. Мен эмдөө керек деп жоопкерчилик менен айта алам. Биз кыздарды коркунучтуу оорудан ушинтип коргойбуз», — деди чиновник.

Саламаттык сактоо министрлиги министрлер кабинетинин тапшырмасынын алкагында жана 2020-2024 — жылдарга «Иммунопрофилактика» программасын ишке ашыруу максатында ББУнун, вакцина альянсынын финансылык жана техникалык колдоосу менен стратегиялык багыттарды ишке ашыруу боюнча иш-чараларды өткөрүүдө-бул КР алдын алуучу эмдөөлөрдүн календарына жаңы вакциналарды киргизүү.

Саламаттык Сактоо Министрлигинин буйругу менен бекитилген КР профилактикалык эмдөөлөр календарына ылайык, 14-ноябрда 11 жаштагы кыздар үчүн папиллома вирусуна каршы эмдөө башталды.

Негизги жумушчу топтон тышкары, эмдөө боюнча эксперттердин Улуттук техникалык тобу вакцина киргизилген биринчи жылы 12-14 жаштагы кыздарды эмдөөнү сунушташты.

Республикалык иммунопрофилактика борборунун директору Гүлбара Ишенапысова алдын ала маалыматтарга ылайык, биринчи күнү Бишкекте 2 миң, Ош облусу боюнча 1 800дөн ашуун өспүрүм кыз эмделгенин айтты. Ал эмдөө далилдүү медицинанын маалыматтарына, «негизделген далилдерге, Дүйнөлүк саламаттык сактоо уюму тарабынан берилген анализге» негизделгенин дагы бир жолу белгиледи.

Адистер кыздарда адам папилломавирусуна каршы эмдөөдөн кийин мүмкүн болгон терс көрүнүштөрдү көзөмөлдөп турушат. Бул тууралуу, 14-ноябрда, Республикалык иммунопрофилактика борборунун директору Гүлбара Ишенапысова түз эфир учурунда билдирди.

«Алар мүмкүн. Биз муну ата-энелерге айтабыз. АДСМ вакцинасы сыяктуу, инъекция болгон жерде кызаруу, ысытма, кичине оору болушу мүмкүн. Биздин жумушчулар байкап турушат. Жалпысынан, биз психогендик мүнөздөгү же стресстин мүмкүн болгон терс көрүнүштөрүнүн алгоритмдерин бекиттик. Бул ушундай жаш, 11 жашта, өспүрүм кыздар ийнеден, шприцтин көрүнүшүнөн коркушу мүмкүн. Коркконунан эмдөөгө реакция болушу мүмкүн. Биз ошонун үстүндө иштейбиз. Медкызматкерлер окутулуп, эмне кылуу керектигин, балдарды кантип тынчтандырууну билишет», — деп түшүндүрдү ал.

АПВга каршы эмдөө мектептердин медициналык пункттарында акысыз жүргүзүлөт. 2022/2023-окуу жылынын аралыгында 11 жаштагы кыздардан тышкары 12-14 жаштагы кыздарга да АПВ вакцинасы берилет. Вакцина 6 ай аралыгында эки жолу берилет (эгерде биринчи дозасы ноябрда берилсе, экинчи дозасы кийинки жылдын май айында) жана булчуңга гана берилет. Вакцина ийнине 0,5 мл дозада берилет.

Социалдык тармактарда вакцинанын жактоочулары жана каршылаштары боюнча талаш-тартыштар башталды. Далилдүү медицина боюнча Эксперт Бермет Барыктабасова белгилегендей, ал АПВга каршы эмдөө боюнча өз позициясын кайра карап чыккан. Ал эми мурда эксперт ал үчүн болгон болсо, азыр ага эмдөөнүн пайдасы тууралуу далилдер жетишсиз.

Далилдүү медицина боюнча эксперт Бермет Барыктабасованын пикири

Бермет Барыктабасова ата-энеси коркуп жатканын айтты, анткени аларга эч ким эч нерсе түшүндүрбөйт, ал эми дарыгерлер өздөрү да ишенишпейт: бирөө бир нерсе дейт, бирөө башка.

«Мен үчүн АПВ вакцинасынын эффективдүүлүгү жана коопсуздугу боюнча далилдер жетишсиз. Сокур тактар көп ооруйт. Жана вакцинаны тарагандардын баары жооп берүүдөн баш тартышат. Сиз илимий жактан негизделген же коммерциялык жактан саясатташтырылган максаттарды көздөп жатканыңызды аныктайсыз. Пикир тескерисинче өзгөрдү, аны тезирээк кабыл алуу керек, убакыт өтүп жатат, натыйжасы жок деп чочулап. Үмүттөндүргөн жыйынтыктар келген жок, баары убадалар бойдон калууда», — деп жазган Барыктабасова.

«Жатын моюнчасынын рагына чалдыгуу чындыгында төмөндөйбү же жокпу, изилдөөлөр бүтө элек, бюджеттин наркы боюнча эсептөөлөр жок, вакцинанын таасири же жатын моюнчасынын рагын дарылоодо прогресс күтүп жаткан 50 жылдын ичинде кандай технологиялар пайда болот, азырынча эч кандай түзөтүүлөр жок. Жыл сайын 300 аял жашы, тарыхы, өлүмгө талдоо жүргүзүү жана жалпысынан себеп-натыйжа байланышы боюнча кимдер өлүп жатат, Кыргызстанда жергиликтүү маданий-тарыхый факторлор жок! Аргументтер өтө профессионалдуу эмес жана бир грамм ишеним жаратпайт», — дейт эксперт.

Ал ошондой эле ата-энелерден балдарды эмдөөгө макулдук сурашы керектигин, ал эми мыйзамдарда баш тартуу каралгандыгын жана себептерин көрсөтүүнүн кажети жок экендигин белгиледи.

Өз басылмасында Барыктабасова өз пикирин билдирип, кыздарга эмдөө же эмдөө тандоо ата-энеде экендигин баса белгиледи.

«Вакциналар, ар кандай дарылар сыяктуу, 100% коопсуз эмес, 100% эффективдүү эмес жана 100% иштебейт. Бул ар дайым мүмкүнчүлүктөр жана тобокелдиктер. ( … ) Жана АПВ вакцинациясы болгон учурда, мен абдан күмөн санайм. Мен абдан күмөн санайм.Адам сыяктуу. Дарыгер сыяктуу. Жана медициналык кызматтарды колдонуучу катары. Баары бүдөмүк. ( … ) Ар кандай эмдөө боюнча менден колдоо күткөндөрдүн баарынан кечирим сурайм. Мен эмдөөгө каршы эмесмин, далилденбеген кийлигишүүлөргө каршымын. АПВ боюнча болгондор ишенимди жаратпайт, тескерисинче, күмөн санашат. Мен үчүн колдо болгон бардык изилдөөлөр ишенимди арттырбайт», — деди ал.

Республикалык иммунопрофилактика борборунун директорунун орун басары Гүлнара Жумагулова белгилегендей, АПВга каршы өспүрүм кыздарды эмдөө иммунизациялоо боюнча эксперттердин Улуттук илимий-техникалык тобу тарабынан сунушталган. АПВга каршы эмдөө А сунуштарынын ишенимдүүлүк деңгээлине ээ, далилдердин ишеним деңгээли 1.

«ДСУнун вакциналардын коопсуздугу боюнча глобалдык комитети (ГКБВ) АПВ-вакциналардын коопсуздугу маселесин карап чыгып, 2006-жылдан бери дүйнө жүзү боюнча 270 миллиондон ашык доза АПВ-вакциналарын киргизгенин, бул вакциналардын коопсуздугу боюнча изилдөөлөр миллиондогон адамдарды камтыганын жана оорулардын кеңири спектрин изилдегенин белгиледи. Бул изилдөөлөрдүн жана вакциналардын коопсуздугуна мониторинг жүргүзүүнүн жүрүшүндө өлкөлөрдө вакцинацияга байланыштуу олуттуу оорулар же татаалдыктар аныкталган эмес», — деп баса белгилешти Республикалык иммунопрофилактика борбору.

АПВ вакциналары: учурда жатын моюнчасынын рагын пайда кылган АПВнын онкогендик түрлөрү менен инфекциянын алдын алган үч АПВ вакцинасы бар. Бардык вакциналар ДСУнун алдын-ала квалификациясына ээ: АПВ 6, 11, 16 жана 18 түрлөрүн камтыган жана жатын моюнчасынын рак оорусунун 85% чейин алдын алган жана жыныс органдарынын сөөлүнөн кошумча коргой турган АПВ тетраваленттүү вакцина.

ДСУнун АПВ вакциналарына карата сунуштары: ДСУ 9 жаштан 14 жашка чейинки өспүрүм кыздардын максаттуу тобун 2 дозалуу эмдөө схемасы менен эмдөөнү сунуштайт. Вакцинаны киргизүүнүн биринчи жылында ДСУ жамааттык коргоонун жана эмдөөнүн оорунун жүгүнө тийгизген оң таасиринин эртерээк жетишүү үчүн көп курактагы топту эмдөөнү сунуштайт. Кийинки жылдары өлкө бир курактык топко эмдөөнү уланта алат.

АПВ вакцинасын GAVI колдоосуу менен киргизүү баасы: GAVI колдоосу менен, ишке ашыруунун биринчи жылында саламаттыкты сактоо министрлиги 1,27 жаштагы кыздар үчүн вакцинанын бир дозасы үчүн $ 11 төлөйт (негизги максаттуу топ). Кийинки жылдары кошо каржылоо суммасы 15% га көбөйөт. АПВ-вакцинасв көп жаштагы когортаны (12-14 жаштагы кыздарды) иммунизациялоо үчүн вакцина GAVI тарабынан толук төлөнөт.

Добавить комментарий